युगानुयुगे अन्याय, अत्याचार, गुलामगिरी आणि विषमतेच्या खाईत होरपळणाऱ्या मानवतेसाठी १४ ऑक्टोबर १९५६ ची ती मंगलमय पहाट एक नवी क्रांती घेऊन उगवली होती.
नागपूरच्या ऐतिहासिक धम्मदीक्षाभूमीवर अवघ्या भीमभूमीचा आणि मानवतेचा इतिहास बदलणारा तो सुवर्णक्षण होता. या अद्भूत आणि पवित्र सोहळ्याला लाभली होती ती नागपूरच्याच सुपुत्री, गायिका इंदुमती वराळे यांच्या सुमधूर स्वागत गीताची भावनात्मक आणि हृदयस्पर्शी किनार!
आनंदाश्रूंनी भारावलेला तो सुवर्णक्षण
इंदुमती वराळे यांनी जेव्हा मंचावर स्वागत गीत गाण्यास सुरुवात केली, तेव्हा त्यांचा तो सुरेल आवाज थेट उपस्थितांच्या काळजात जाऊन भिडला. या गीतातून महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या चरणी जणू कृतज्ञतेचा आणि स्मृतिसुमानांचा वर्षावच होत होता.
त्या ऐतिहासिक स्वागत गीताचे बोल होते:
> “दिन आला भाग्याचा । आला सौख्याचा…
> स्वागत मोदे । जयभीम नादे । करू जन सारे…
> मंगल दिन हा आला भाग्याचा । आला सौख्याचा…”
इंदुमतींचे हे सादरीकरण इतके प्रभावी आणि अंतःकरणाला भिडणारे होते की, बाबासाहेबांसारख्या धीरगंभीर महापुरुषाचे डोळेही आनंदाश्रूंनी पाणावले आणि त्यांचे हृदय सद्गदित झाले. या सुरेल स्वरांनी संपूर्ण जनसमुदायाची मने जिंकली आणि आसमंतात एकच एकमुखी घोषणा दुमदुमली:
“डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर करे पुकार, बुद्ध धर्म करो स्वीकार!”
‘जय बुद्ध, जय भीम’च्या जयघोषाने संपूर्ण नागपूरनगरी भारावून गेली होती आणि आनंद गगनात मावेनासा झाला होता.
वयाच्या सोळाव्या वर्षी बाबासाहेबांना केले होते प्रभावित
गायनाचे उपजत देणं लाभलेल्या इंदुमती वराळे यांनी याआधीच वयाच्या अवघ्या सोळाव्या वर्षी निपाणी येथील एका विशाल सभेत गाणे सादर करून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना प्रभावित केले होते.
धम्मदीक्षेच्या दिवशी दीक्षाभूमीवरील भव्य मंचावर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, माईसाहेब आंबेडकर, आंबेडकर कुटुंबीय, प्रतिष्ठित मान्यवर आणि समता सैनिक दलाच्या निष्ठावंत कार्यकर्त्यांच्या साक्षीने त्यांनी अत्यंत धैर्याने हे स्वागत गीत गाऊन मोठी वाहवा मिळवली होती
वराळे कुटुंबाचा ऐतिहासिक वारसा आणि योगदान
१९२५ पासूनचे निष्ठावंत सहकारी:
या अजरामर स्वागत गीताचे रचनाकार बळवंतराव हणमंतराव वराळे हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे सन १९२५ पासूनचे अत्यंत खंदे, विश्वासू आणि निष्ठावंत कार्यकर्ते होते. त्यांनी चळवळीच्या सुरुवातीच्या काळापासूनच बाबासाहेबांच्या खांद्याला खांदा लावून कार्य केले होते.
विशेष दीक्षा सोहळा:
१४ ऑक्टोबरच्या ऐतिहासिक धम्मदीक्षा सोहळ्याच्या पूर्वसंध्येला, म्हणजेच १३ ऑक्टोबर १९५६ रोजी बाबासाहेबांनी वराळे कुटुंबातील ५ सदस्यांना खाजगी धम्मदीक्षा देऊन त्यांच्या निष्ठेचा गौरव केला होता. या सोहळ्यास बळवंतराव वराळे यांचे चिरंजीव भालचंद्र, प्रभाकर, श्रीकांत आणि कन्या इंदुमती हे उपस्थित होते.
विश्वविक्रमी ‘युगयात्रा’ नाटक:
बळवंतराव वराळे यांच्या कुटुंबाने चळवळीसोबतच कला-संस्कृतीच्या माध्यमातूनही विचारप्रसार केला. त्यांचे सुपुत्र भालचंद्र, प्रभाकर, श्रीकांत आणि कन्या इंदुमती यांनी ‘युगयात्रा’ या नाटकात महत्वपूर्ण भूमिका साकारल्या होत्या. विशेष म्हणजे, ‘युगयात्रा’ हे एकाच वेळी सर्वाधिक लोकांनी पाहिलेले आणि जागतिक विक्रम प्रस्थापित केलेले ऐतिहासिक नाटक ठरले आहे.
टीप : वरिल माहीती ही वराळे कुटुंबांचे व्यक्तिशी चर्चा करुण लिहीण्यात आलेली आहे याबाबत कोणताही आक्षेप असल्यास [email protected] या वर पाठवावे.
